Interview met Amélie van Elmbt over ‘Drôle de père’

Het is dan wel een Franstalige film, maar we zijn er dol op en niet alleen omdat onze Franstalige collega’s tijdens het Festival van Namen de Prix Cinevox aan Amélie van Elmbt overhandigden. ‘Drôle de père’, zo heet de tweede van de jonge Brusselse regisseuse Amélie van Elmbt. En onze Franstalige collega Aurore Engelen had een gesprek met haar op het Festival van Namen. 

Na vijf jaar afwezigheid keert Antoine (Thomas Blanchard) terug naar Brussel waar hij zijn verleden besluit te confronteren. Hij gaat aanklappen bij Camille, de vrouw die hij bemind heeft en die de odeur is van hun dochtertje Elsa (Lina Doillon, het echte dochtertje van de regisseuse) dat hij nog nooit ontmoet heeft. Wanneer hij bij Camille aanbelt, staat zij op het punt om te vertrekken op een belangrijke zakenreis. Ze wacht nerveus op de babysitter die te laat op de afspraak is. In paniek vraagt Camille aan Antoine om heel eventjes op de babysitter te wachten, zodat zij haar vliegtuig niet mist. Antoine is verrast door de vraag en zegt ja zonder te beseffen wat de gevolgen kunnen zijn. Hij denkt er helemaal niet aan dat de babysitter misschien helemaal niet opdaagt en dat hij drie zomerdagen met zijn dochtertje kan opgescheept zitten.

Hoe is dit project tot stand gekomen?

Eerst en vooral heb ik mijn eigen dochter alleen opgevoed van toen ze nog heel klein was. Ze zag me op tal van projecten werken en ik vond het interessant om mijn passie voor film met haar te delen. Daarnaast is mijn werk gebaseerd op het idee van de ontmoeting, een ontmoeting die tegelijk in de fictie als in het leven gebeurt. De twee personages ontmoeten elkaar voor het eerst op de set, bij de eerste dag van de opnamen. Ik heb chronologisch gewerkt, en mijn verhaal werd niet uitsluitend gedragen door het scenario, maar bestond ook buiten het kader en ontspon zich in het echte leven, buiten de fictie. Vandaar dat ikzelf zin had in die ontmoeting.”

De film stelt de vraag : wat maakt iemand tot vader? 

“Toen ik zwanger was, voelde ik mijn dochter groeien in mijn buik.  Een heel sterk gevoel en heel fysiek.  Vader word je in verschillende etappes.  Het is de band die ontstaat met een kind wanneer de vader zichzelf als vader herkent, en de het kind zich als het kind van de vader gaat zien. Het is een proces van dubbele herkenning, dat van twee kanten moeten komen. Maar wat als die connectie er niet van bij het begin was, maar de vader pas opdaagt na vijf jaar? Vijf jaar is een heel speciale leeftijd. Ik hou ervan. Ik wou de spontaniteit vangen,  die vloeibaarheid, die complete afwezigheid van een bewustzijn van de camera.

Lina heeft het scenario op een visuele manier geleerd, zonder tekst. Ik wou dat ze Elsa heel vrij invulde.  Dat was belangrijk. 

Ik heb de band die tussen hen tweeën groeide ook in de lengte trachten te filmen, proberen weer te geven wat het tegenwoordig betekent om tijd met een kind te spenderen. Een band met een kind uit zich vaak in kleine dingen. Het gaat vooral om de kwaliteit van de tijd die men bereid is te geven.”  

Was er veel ruimte voor improvisatie?

“Absoluut, door de manier waarop we draaiden lieten we heel veel ruimte voor improvisatie. Het scenario is voor een deel gegroeid uit mijn eigen dagelijkse ervaringen met Lina. Ik wilde vooral aantonen dat een hele dag voor een kind zorgen heel veel werk is en een grote verantwoordelijkheid met zich meebrengt.” 

“We hebben het scenario vanuit het standpunt van Lina geschreven, samen met een orthopedagoge.  Bijvoorbeeld, we hebben haar niets verklapt van het geheim, van het feit dat Antoine haar vader is. Ze is het pas te weten gekomen bij het einde van de opnamen, bij de laatste scène.  Toen we het verhaal vertelden aan Lina, verknipte ze de tekeningen die ze vervolgens verplaatste, om zichzelf een plaats te kunnen geven in tijd en ruimte. En bij iedere take, maakten wij dan weer gebruik van die tekeningen om haar eraan te herinneren met welke scène we bezig waren.  Als ik bepaalde zinnen wilde horen die het verhaal vooruit moesten laten gaan, fluisterde ik haar soms één en ander in het oor tijdens de scène, of ik sprak met haar net voor we begonnen te draaien.  Ik wilde vooral dat ze haar vrijheid kon bewaren, dat ze kon bewegen en praten zoals ze dat zelf wou. Soms kwam zij zelf met ideeën op de proppen. Eigenlijk wou ik vooral de indruk in stand houden dat we samen gewoon een leuke tijd aan het doorbrengen waren.  Bij een kind van vijf draait alles rond wat je ‘nu’ samen doet. Grote abstracte thema’s, daar heeft zo’n kind niets aan. Eigenlijk schurkte ik voortdurend tegen de grens aan tussen realiteit en fictie.”

Het is eigenlijk een familiefilm die je met je eigen familie hebt gemaakt?

“Daarom ook ben ik bij Les Films du Fleuve gaan aankloppen. Omdat het een familie is. Ze werken en petit comité, met een kleine kern, precies zoals ik dat ook wou. En ik draai zoals zij, ook compleet chronologisch. Dus ik dacht dat ze mijn soort cinema wel zouden begrijpen. Ik heb hen het scenario opgestuurd zonder te hopen dat ze het zouden doen. En ze hebben hun tijd genomen om te antwoorden. Dat was ik bijna vergeten. De financiering was nogal complex. Het is allemaal niet verlopen zoals ik het me had ingebeeld.  De opnamen verliepen nogal moeilijk, op het vlak van timing.  Maar dat is eigen aan de auteurscinema, nietwaar?  Luc en Jean-Pierre (Dardenne) zijn heel discreet, ze nemen niet al te veel ruimte in. Ze zijn zich bewust van het gewicht van hun naam. Ik heb veel geleerd. Ik ben er nog niet in geslaagd om mijn eigen filmfamilie te creëren, maar dat is iets waar ik wel werk van wil gaan maken.”

“Ik wilde eigenlijk iets vertellen dat uit mijn eigen leven was gegrepen. Sinds de geboorte van mijn dochter heb ik me in de eerste plaats aan haar gewijd, maar ik moest iets vinden waar ik naast het moederschap mee bezig kon zijn. En dus dacht ik aan een film waarin ik de rol van moeder en regisseuse met elkaar kon verzoenen. iIk heb er gewoon ook nood aan om te werken. Met film bezig zijn is een manier om op adem te komen in mijn dagelijkse leven.” 

Er is heel veel zorg besteed aan de decors, en dan meer bepaald aan de twee appartementen van Antoine en Lina. Hoe heb je dat aangepakt? 

“Het appartement van Lina en haar moeder moest neutraal, een tikkeltje bourgeois en zeker monumentaal.  Het licht is een beetje surrealistisch, heel wit, het creëert bijna een aura. Je hebt de indruk dat de personages een beetje verloren zijn in die ruimte.  Antoine en Elsa lijken wel alleen op de wereld. Alsof ze hun vat op de realiteit kwijt zijn. 

Maar wanneer men in de wereld van Thomas binnenkomt, wanneer er een band tussen hem en zijn kind aan het groeien is, begint als het ware het sprookje. Ik wilde dat het bijna surrealistisch werd. We hebben hard op de kleuren gewerkt.  Het rood, het groen zijn nogal gesatureerd. We zijn voor een feeëriek decor gegaan, dat iets droomachtig had. We wilden dat de kijker zou volgen dat hij een heel eigen universum had, buiten zijn relatie met zijn dochtertje. Een plek waar hij voordien een leven had, en naast haar.  Een universum dat ook iets kinds had. Hij heeft ook nog iets kinderlijks in zich en dat laat zich gelden wanneer hij een kind in zijn leven moet binnenlaten.”

De film praat ook over het begrip ‘overdracht’. 

“Dat is een van de thema’s die me interesseren. Onder mijn vrienden ben ik ongeveer de enige die een kind op zo’n jonge leeftijd heeft gehad. Ik merk dat onze generatie van dertigers moeite heeft met sociale verworvenheden en dat ze zich afvraagt of men wel klaar is om kinderen te maken. Terwijl ik denk dat je door je kinderen ook zelf in zekere zin ontwikkelt.  Het mannelijk hoofdpersonage wil absoluut een eigen restaurant hebben. Ik zie hoe veel mensen rondom mij alles investeren in hun job, in hun carrière, maar heel weinig in hun persoonlijk leven. Voorheen draaide bij mij ook alles rond film. Er was niets anders wat telde. Het mooie aan het moederschap is dat mijn dochter me gidst naar mezelf. Zonder ophouden. Ze leert me enorm veel. Dankzij haar voel ik me echt verankerd in de wereld. Ik verlies me niet in wat een verheerlijking van mijn passie, de film, zou kunnen zijn. Ik heb een echte stabiliteit. In de film wordt Antoine in de loop van het verhaal iemand die hij in zijn eentje nooit had kunnen zijn.  Ze schenkt hem die verworvenheid, die persoonlijke ontwikkeling, als een cadeau, iets dat hem ontbreekt. En ze drukt haar liefde ook op een gegeven moment in woorden uit.”

Wat zijn uw volgende projecten?

Het is al een hele tijd dat ik zin heb om naar Amerika te trekken en daar een film te draaien.  Een kans die ik wil grijpen. Zeker nu ik voor deze film van de steun van Martin Scorsese heb kunnen gekregen. Het is intussen vijf jaar geleden dat ik mijn eerste film gedraaid heb, en ik vind het ondraaglijk om op financiering te zitten wachten zonder intussen te werken.  Ik ben momenteel op een bewerking van een novelle bezig.  Iets wat in een heel radicale taal  genaamd ‘L’amour même’ (van Sylvie Doizelet) . Ik werk vaak met mensen uit de podiumkunsten. Ik wil een ruimte creëreën waarbinnen je alles kunnen proberen, mislukken en creëren.  Het moet een film zonder dialogen, waarin alles in de gevoelens zit.  Ik begin er nu al aan te werken met (DOP/camera-operator) Juliette Van Dormael. Als ik het gewoon zou moeten schrijven, dan komt het niet tot leven, maar als ik meteen de situaties in beeld breng, met echte lichamen, dan schieten de ideeën me vanzelf te binnen.”